Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Ngày kỷ niệm người thân qua đời: "Ngày giỗ" là ngày được tổ chức hàng năm để tưởng nhớ ngày mất (ngày từ trần) của một người thân trong gia đình, dòng họ. Đây là một nghi lễ quan trọng trong văn hóa Việt Nam, thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn" và lòng hiếu thảo của con cháu.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Ngày giỗ mẹ, anh em trong gia đình sum họp đông đủ. (Vào ngày giỗ mẹ, anh em trong gia đình tụ họp đầy đủ.)
  • Con cháu trong nhà luôn chuẩn bị chu đáo cho ngày giỗ ông. (Con cháu trong nhà luôn chuẩn bị kỹ lưỡng cho ngày giỗ của ông.)
  • Theo phong tục, ngày giỗ thường được tính theo âm lịch. (Theo phong tục, ngày giỗ thường được tính theo lịch mặt trăng.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Cúng giỗ" hoặc "làm giỗ": chỉ toàn bộ nghi thức thờ cúng, chuẩn bị mâm cơm cúng và mời khách trong ngày giỗ.

  • Gia đình tôi đang tất bật chuẩn bị để cúng giỗ ông nội. (Gia đình tôi đang bận rộn chuẩn bị để làm lễ giỗ ông nội.)

• "Giỗ đầu" (Tiểu Tường): là ngày giỗ đầu tiên, tổ chức sau đúng một năm ngày mất.

  • Giỗ đầu của bà cụ được tổ chức rất trang trọng. (Lễ giỗ đầu tiên của bà cụ được tổ chức rất long trọng.)

• "Giỗ hết" (Đại Tường): là ngày giỗ tổ chức sau hai năm ngày mất, thường kết thúc thời kỳ tang chế nặng nề.

• "Giỗ thường": là các ngày giỗ từ năm thứ ba trở đi, được tổ chức hàng năm.

Biến thể và từ gần giống

• Giỗ chạp (danh từ): từ ghép chỉ chung các ngày giỗ và các dịp cúng bái, tế lễ quan trọng khác của gia đình.

  • Mỗi dịp giỗ chạp, không khí trong nhà lại trang nghiêm, ấm cúng. (Mỗi dịp giỗ kỵ, không khí trong nhà lại trở nên trang nghiêm và ấm áp.)

• Ngày kỵ (danh từ): từ đồng nghĩa, cũng chỉ ngày giỗ.

  • Hôm nay là ngày kỵ của cụ cố, cả họ tề tựu. (Hôm nay là ngày giỗ của cụ cố, cả dòng họ đều tụ họp.)

Từ đồng nghĩa

• Ngày kỵ: ngày kỷ niệm ngày mất.
• Ngày húy: ngày kỵ (cách gọi trang trọng, xưa).
• Kỵ nhật: ngày giỗ (từ Hán Việt).

Các cụm từ liên quan

• Cúng giỗ: thực hiện nghi lễ thờ cúng trong ngày giỗ.
• Làm giỗ: tổ chức lễ giỗ, bao gồm việc cúng bái và mời khách.
• Giỗ họ / Giỗ tổ: ngày giỗ chung cho tổ tiên của cả dòng họ hoặc cho một vị thủy tổ.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Con cháu được ngày giỗ ông" (tục ngữ): ý nói con cháu có dịp được sum vầy, thể hiện lòng hiếu thảo và gắn kết gia đình vào ngày giỗ tổ tiên.
• "Sống cái nhà, già cái mồ, ba năm bỏ giỗ": câu nói phê phán sự thờ ơ, bất hiếu của con cháu khi cha mẹ, ông bà qua đời chưa được bao lâu đã không lo việc giỗ chạp.

1. dt Kỉ niệm ngày từ trần của một người thân: Ngày giỗ mẹ, anh em sum họp; Con cháu được ngày giỗ ông (tng).